چهارشنبه , ۴ مرداد ۱۳۹۶
مطالب جدید
اکانت آپدیت آنتی ویروس nod32
لحیم کاری

لحیم کاری

خیلی از افرادی که لحیم کاری می کنند، این کار را بصورت اصولی انجام نمی دهند و با تکنیک ها و روش صحیح این کار آشنایی کافی ندارند.

در این پست سعی داریم تا حد اقل نکاتی که برای یک لحیم کاری خوب و تمیز نیاز است بدانیم را آموزش دهیم.

همانطور که قبلا در پست معرفی هویه توضیح دادیم، برای لحیم کاری به هویه، پایه هویه، سیم لحیم و در صورت نیاز روغن لحیم نازمندیم. یکی از نکاتی که خیلی روی کیفیت کار تاثیر می گذارد کیفیت سیم لحیم است. سیم لحیم آلیاژی از قلع و سرب است که در انواع مختلف سیم لحیم، درصد این دو عنصر در آلیاژ متفاوت است.

روی قرقره سیم لحیم  دو عدد دیده می شود، بطور مثال ۶۰/۴۰ این به آن معنا است که لحیم فوق دارای ۶۰ درصد قلع و ۴۰ درصد سرب می باشد. برای لحیم کاری قطعات الکترونیکی باید از سیم لحیمی استفاده شود که در صد قلع آن حدود ۶۰ باشد. دلیل آن این است که نقطه ذوب قلع کمتر است بنابراین برای ذوب آن به دماهای خیلی بالا نیازی نیست و این بخصوص در لحیم کاری نیمه هادی ها بر روی برد یک مزیت محسوب می شود چرا که درجه حرارت بالا میتواند باعث آسیب دیدن قطعات حساس و بخصوص نیمه هادی ها شود و حتی به فیبر مدار چاپی صدمه بزند. بهترین نوع سیم لحیم ، سیم لحیم ۶۳ درصد است که در بازار به همین نام یافت می شود .

برخی سیم های لحیم آغشته به مقدار کمی روغن لحیم و یا فلاکس هستند که نیاز به استفاده همزمان از روغن لحیم را نیز مرتفع می سازند.

soldering3

مراحل مهم برای شروع لحیم کاری:

۱)

پیش از هر چیز توجه به ایمنی مهم است. توجه داشته باشید که هویه بشدت داغ می شود و در صورت تماس با بدن شما میتواند باعث سوختگی شدیدی شود و همچنین در صورتی که در مجاورت اشیای قابل اشتعال قرار گیرد میتواند سبب آتش سوزی شود، بنابراین ضمن اینکه از پایه هویه مناسب استفاده می کنید، هنگام کار حواستان را خوب جمع کنید!

هرگز برای دید بهتر قطعه را حین لحیم کاری نزدیک صورتتان نبرید چرا که ممکن است حین ذوب شدن سیم لحیم، قطراتی از روغن آغشته به آن با دمای بسار بالا به اطراف پرتاب شود. ضمنا از استنشاق بخار های ساطح شده حین لحیم کاری جدا خودداری نموده، سعی کنید در مکانی لحیم کاری را انجام دهید که تهویه مناسبی داشته باشید.

۲)

هویه در صورتی درست کار می کند و میتواند گرما را به نقطه مورد نظر منتقل کند که سر آن تمیز باشد. در  صورتی که سر هویه تمیز نیست و یا اکسیده شده است، ابتدا با استفاده از اسفنج مخصوص یا در صورت نبود اسفنج با دستمال پارچه ای نمدار به سرعت آن را تمیز کنید. از تراشیدن سر هویه با تیغو یا سمباده زدن آن خودداری نمایید چرا که باعث چسبیدن سیم لحیم به آن شده و لحیم کاری را سخت می کند.

soldering5

سعی کنید اسفنج مخصوص را تهیه کنید و در پایه هویه خود قرار دهید تا در مواقع لزوم براحتی بتوانید از آن بهره گیرید.

۳)

ابتدا سطوحی را که میخواهید به هم لحیم کنید، خوب تمیز کنید، اگر قصد لحیم کاری قطعات الکترونیکی روی برد مدار چاپی یا برد سوراخدار را دارید، با یک سمباده نرم، محل های اتصال پشت برد را سمباده بزنید، با این کار لحیم خیلی راحت تر انجام می شود.

هر قطعه را برای لحیم کاری در جای مناسب خود بصورت فیزیکی قرار دهید و سعی کنید آن را در جای خود محکم کنید یا آن را با وسیله ای مثل یک انبر در محل مورد نظر نگه دارید. (اگر قطعات الکترونیکی را روی برد لحیم می کنید، میتوانید پس از عبور دادن پایه آنها از سوراخ برد، انتهای پایه قطعه را اندکی کج کنید تا قطعه در جای خود ثابت شود تا بتوانید به آسانی این کار را انجام دهید. این کار در قطعاتی که پایه های بلند دارند مناسب است) .

در لحیم کاری قطعات روی برد مدار چاپی نکته مهم دیگری که بهتر است رعایت شود ترتیب لحیم کاری است. اگر از قطعات با ارتفاع کمتر شروع کنید به مشکل نخواهد خورد. ابتدا قطعاتی مثل مقاومت که بصورت خوابیده روی برد نصب می شود را لحیم کنید، سپس سوکت آی سی یا خود آی سی ها و سپس خازن و ترانزیستور و …

در لحیم کاری ترانزیستور ها و آی سی ها (در صورتی که از سوکت آی سی استفاده نمی کنید) خیلی محتاطانه عمل کنید چرا که حرارت بیش از حد باعش خرابی قطعه می شود. پس از لحیم کردن هر پایه کمی صبر کنید تا قطعه خنک شود و سپس پایه دیگر آن را لحیم کنید. میتوانید برای اتلاف وقت تا خنک شدن آن، قطعه دیگری را لحیم کنید و مجددا برگردید به قطعه قبلی.

soldering6

۴)

هویه را در دستی که به آن مسلط هستید قرار داده و سیم لحیم را با دست دیگر بگیرید. وقتی دو قطعه را به یکدیگر لحیم می کنید٬ باید هویه را روی محل اتصال آن دو قرار دهید. هویه را چند ثانیه همان جا نگه داشته٬ سپس لحیم را زیر نوک هویه گذاشته و به وسیله هویه٬ سیم لحیم را به مدار چاپی فشار دهید. هویه را یک تا دو ثانیه در همین وضعیت نگه داشته و هر چقدر سیم لحیم نیاز بود وارد کنید. زمان مکث هویه ممکن است بر اساس نوع کار٬ موارد کاربرد و قطر لحیم متفاوت باشد. بنابراین لازم است که دستورالعمل را به دقت مطالعه کرده و تصاویر را بررسی کنید تا تصویری از نتیجه نهایی در ذهن داشته باشید. (مطابق تصویر زیر)

soldering7

۵)

این قسمت اهمیت زیادی دارد. اول سیل لحیم را خارج کرده و هویه را چند ثانیه دیگر همان جا نگه دارید. این باعث می شود که لحیم همچنان به ذوب شدن ادامه داده و اتصال به خوبی برقرار شود. سپس٬ می توانید هویه را خارج کنید. کل این فرآیند نباید بیشتر از ۵ ثانیه طول بکشد. در حالت عادی٬ ۳ تا ۴ ثانیه کافی است.

چند ثانیه صبر کرده و به لحیم دست نزنید. لحیم به سرعت سرد می شود اما حرکت دادن یا فوت کردن اتصال باعث خراب شدن آن می شود. یک اتصال نامرغوب لحیم ظاهری شبیه به اکسایش٬ بیش از حد تیره و دانه دانه دارد. همچنین ممکن است توپی از لحیم روی منطقه اتصال باقی بماند. یک اتصال خوب باید دارای ظاهر صاف و یکدست بوده و طرفین آن مقعر باشند. اتصال خوب شبیه یک توپ برآمده نخواهد بود٬ بلکه ظاهری مسطح خواهد داشت.

______________________________________________________

لحیم زدایی:

در مقابل لحیم کاری، عملیات لحیم زدایی نیز مورد استفاده می باشد که برای باز کردن قطعه ای از روی برد یا جدا کردن دو قطعه لحیم شده از یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد.

برای این کار باید ابتدا محل لحیم شده را با قرار دادن نوک هویه داغ کنیم تا سیم لحیم ذوب شود و سپس به کمک ابزاری بنام “قلع کِش”، سیم لحیم ذوب شده را از قطعات جدا کنیم. پس از انجام این کار میتوان قطعات را به سادگی از هم جدا نمود.

همچنین در قطعات smd که قطعات روی برد چسبانده می شوند، برای این کار از هیتر استفاده می شود. هیتر ابزاری است که هوای داغ با درجه حرارت بالا و البته قابل تنظیم را از خروجی خود می دمد.

انواع مختلفی از قلع کش در بازار وجود دارد:

۱) مکنده لحیم:

مانند یک سرنگ عمل کرده و با فعال کردن آن برای یک لحظه هوا را با فشار زیاد از نوک باریک خود به داخل می کشد و قلع ذوب شده را به داخل محفظه خود می کشد( به مانند یک پمپ از طریق ایجاد فشار خلأ٬ لحیم را از روی سطوح برمی دارد) .

در صورتی که قصد خرید یکی از این قلع کش ها ( یا همان مکنده قلع) را دارید، در خرید آن دقت کنید که نوک آن حتما از نوع نسوز باشد، چرا که در لحظه مکش نوک قلع کش با نوک هویه برای چند لحظه تماس پیدا می کند و در صورتی که نوک قلع کش از نوع نسوز با کیفیت مناسب نباشد، پس از چند بار استفاده، عملا دیگر بدردتان نخواهد خورد!

soldering8

۲)فتیله لحیم

فتیله لحیم یک مس بافته شده است که لحیم های قدیمی به آن می چسبند. فتیله لحیم از مکنده لحیم گران تر بوده و یک وسیله مصرفی است. بنبراین٬ توصیه نمی کنم که از آن استفاده کنید. با این حال٬ در برخی از کارها استفاده از فتیله بهتر است زیرا حاصل کار بسیار تمیزتر درمی آید. هر دو ابزار لحیم زدایی دارای نقاط قوت خاص خود هستند و تفاوتشان این است که در هر کار خاص باید از یکی از آن ها استفاده کنید. برخورداری از محیط لحیم کاری تمیز از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا باعث کسب بهترین نتیجه شده و میزان خطر را به حداقل می رساند.

soldering9

دانلود این راهنما در قالب فایل PDF :

دانلود راهنمای لحیم کاری PDF

درباره‌ مهندس میرزایی

علاقه مند به حوزه فناوری و بخصوص الکترونیک، تحصیلات آکادمیک: مهندسی برق، گرایش الکترونیک

۴۸ نظر

  1. ممنون بابت اطلاعات خوبتون

  2. با تشکر از اطلاعاتتون
    بنده یک سوال داشتم، میخوام یک ic رو از مدار جدا کنم ولی پشت این ic لحیم شده و رو مدار چسبیده به نحوی که یا هیتر یا هویه هم نمیشه کاری کرد ، میخواستم ببینم راهی داره که بتونم این ic از مدار خارج کنم یا نه.
    با تشکر

    • سلام
      تصویری از رو و پشت بردتون بگیرید و آپلود کنید لینکشو اینجا بزارید ببینم تا بتونم راهنماییتون کنم چون بستگی به نوع آیسی و نحوه لحیم کاری داره

  3. سلام
    با تشکر از پیگیریتون ، این ic من از نوع smd است ، سالم در آوردنشم برام مهم نیست .همانطور که خواسته بودید لینک عکسهارو براتون فرستادم.
    http://www.4shared.com/photo/2sXaCH8rba/17032014894_-_Copy.html
    http://www.4shared.com/photo/5e7OZJM3ce/17032014895.html

    • سلام.خواهش می کنم
      این کار سختی نیست. یه چیزی زیر آیسی اهرم کنید و اگر هیتر دارید روی پایه های یک متش بگیرید تا ذوب شه و با اهرم نیرو به سمت بالا وارد کنید تا پایه ها از روی برد جدا بشه و همین کار رو برای سمت دیگر انجام بدید
      اگر هم با هویه میخواهید این کارو انجام بدید قلع پایه ها رو یکی یکی ذوب کنید و با قلع کش بکشید

      موفق باشید

  4. سلام
    دوست عزیز مشکل من پایه های ic نیست ، قسمت فلزی زیرش روی برد لحیم شده! ic چسبیده رو برد!دقیقا زیر ic لحیم داره

  5. مطا لب جدید واموزنده بودنند با تشکر

  6. سلام من میخواستم اموزش ببینم اگه کسی هست بمن معرفی کنید شماره تلفنم اینه ۰۹۱۷۷۱۴۲۲۸۱

  7. سلام
    مطلبتون خیلی مفید بود…
    من رشتم الکترونیک هست و میخوام برای کارهام یه هویه و یه قلع کش تهیه کنم.
    به نظرتون برای کیت های معمولی به چه توانی برای هویه نیاز است؟
    به نظرتون مارک گووت برای هویه و مارک پروسکیت برای قلع کش میتونه مارک های خوبی باشه؟

    • سلام،
      خواهش می کنم، قلع کش پروسکیت بنده خودم دارم و چند ساله استفاده می کنم ازش راضی هستم.
      هویه های گوت ژاپنی کیفیت خوبی دارند اما انواع چینی کیفیت خوبی ندارند.
      با آرزوی موفقیت برای شما

  8. سلام . و خسته نباشید …. ممنونم دوست عزیز بابت اطلاعات خوبی که دادید من دنبال آموزش این کار بودم که با سایت شما اشنا شدم و حتما از این به بعد این سایت رو دنبال می کنم ….. راستی آموزش اهم متر و هیتر رو هم بزارید با تشکر از احسان میرزایی عزیز

  9. با عرض سلام و خسته نباشید

    من یه برد مانیتور دارم که به علت سوختگی مقاومتاش روی برد خود برد یکم سوخته و وقتی میخام مقاومتا رو در جای خودش لحیم کنم لحیم به برد نمیگیره و لحیم به سر هویه میچسبه . خواستم ببینم من باید چکار کنم

    ممنون میشم اگه راهنمایی بفرمایید

    • سلام
      احتمالا pad های روی برد شما کنده شده یا سوخته، مواردی که این مشکل پیش آمده را باید مسیر اون خط رو شناسایی کنید و توسط سیم اتصال رو برقرار کنید

      موفق باشید

  10. سلام
    من برای تعمیرات برد اسکنرم به راهنمایی نیاز دارم،
    در صورت امکان با آدرس ایمیل من در تماس باشید.
    ممنونم

    • سلام
      کار ما تعمیرات نیست و بیشتر در زمینه طراحی و ساخت مدارات فعالیت می کنیم. اگر موردی باشه که بتونیم کمکی بکنیم در خدمتتون هستیم

  11. سلام احسان عزیمن بهنام هستم و از مطالبت استفاده کردم
    کاش همه مثل تو برای دیگران مفید باشن.
    زحمت بکش آموزش هیتر و اهم متر و کلآ لوازم متداولی ک برای تعمیرات الکترونیک هست رو هم آموزش بده.
    ممنون از زحماتت.گرچه میدونم کمک کردن و خدمت به دیگران لذت داره

  12. بازم سلام احسان عزیز
    اگه فرصت کردی آموزش کار با هیتر و اهم وکلآ لوازم تهمیرات الکترونیکی رو بزازی عالی تر از حالا میشه.
    من قصد دارم آموزش تعمیرات موبایل و تبلت ببینم اما فعلآ زمان و پول کلاس رو ندارم .
    ممنونم ازت

  13. استاد خسته نباشید ی سوال داشتم خدمتتون من ی تبلت دارم پاورش خراب شد خودم تعویضش کردم اونم با هویه معمولی الان یکی از ۵پایه پاور(کنده شدن مس از روی فیبر)در اثر حرارت بالا کنده شد ب نظرشما چ راهی داره ک این پایه رو باید ب کجا وصل کنم؟؟ممنون میشم جواب بدید باتشکر از سایت خوبتون.

    • شما باید نقشه بردتونو پیدا کنید و ببینید پدی که کنده شده مسیرش به کجا میرسه و سیم کشی کنید. فکر این کار با هویه معمولی را نکنید که ممکنه باز هم به بردتون آسیب بزنید

  14. سلام خسته نباشید من روی فیبر وقتی داشتم دو تا مقاومت رو لحیم می کردم به هم وصل شدن …چه جوری می تونم اون هارو از هم جدا کنم ؟؟؟؟؟ممنون می شم راهنماییم کنید 🙂

    • سلام
      اگر قلع کش دارید با هویه قلع رو ذوب و با قلع کش بکشید سپس مجددا لحیم کاری کنید. اگر ندارید میتونید از یک تکه سیم افشان بعنوان قلع کش استفادده کنید (یعنی روی قلع ذوب شده فشارش بدید تا اونو جذب کنه) . یا اینکه قلع رو ذوب کنید بعد سعی کنید با چیزی فلزی بین دو پایه ای که چسبیدن به هم فاصله بندازید

    • مگه دخترا هم الکتروتکنیک میخونن

  15. سلام
    میخواستم دو قطعه کوچک ورق استنلس استیل رو به هم متصل کنم
    از طریق هویه و سیم لحیم این کار انجام پذیره و استحکام داره؟
    کار من ساخت زیور الات هست
    تشکر

    • سلام خانم مینا
      نمیدونم اندازه و ضخامت ورقهای شما چطوره اما من اخیرا تجربه ای درمورد لحیم کاری ورقهای گالوانیزه ۴۰\۰ میلی داشتم اونم با استفاده از هویه چکشی۳۵۰ گرمی و سیم لحیم یک میل و مشعل گازی که ازکپسول بوتان استفاده کردم و البته با اینکه بار اولی بود که اینکارو انجام میدادم اما بسیار خوب از آب در اومد
      کار من تابلوسازی باحروف برجسته بود و جمعا در حدود ۱۳ متر ورق گالوانیزه بصورت عمود بر هم و لب به لب بهم لحیم کردم

  16. سلام جناب آقای میرزایی و بسیار ممنون از مطالب مفیدتون موفق و پیروز باشید

  17. سلام خسته نباشید من یک ماوس دارم که پایه های LED اون با لحیم از بورد جدا شده ایا قابل تعمیر است؟ یا کلا اگه قطعه ای در بورد همین اتفاق براش بیفته درست میشه یا نه؟
    ممنون

    • سلام
      کلا در تعمیرات بورد های الکترونیکی قطعه خراب توسط هویه یا هیتر جدا شده و با قطعه سالم تعویض می گردد و هر بوردی با هر شرایطی امکان تعمیر شدن دارد و با پیدا کردن قطعات آسیب دیده و تعویض آنها مشکل رفع می شود اما فاکتور حائز اهمیت اینه که آیا ارزش تعمیر رو داره یا نه ؟

  18. احسان جان سلام

    چرا مس یا همون پد روی برد مدار فیبر چاپی کنده میشه به چه دلیل؟

    به خاطر جنس مدار فیبر چاپی هست یا کلا بردهای الکترونیکی همین جوری هستن؟

    من خیلی با این مورد مشکل دارم مخصوصا با هیتر،،،،میشه منو راهنمایی کنی ممنون

    • سلام
      وقتی روی برد هیت میگیرید مس منبسط میشه و در صورتی که زمان هیت دادن زیاد باشه انبساط زیاد باعث کنده شدن فلز از روی برد میشه. باید زمان و دمای هیتتون رو طوری تنظیم کنید که در عین ذوب قلع و در امدن قطعه، برد اسیب نبیند
      موفق باشید

  19. سلام ببخشید من میخواستم یه سیمو با لحیم روی یک لامپ ledبچسبونم ولی هر چقدر که سیم لحیم میذارم روش بعد لحیم کاری میکنم نمیشه .ممنون میشم راهنمایی کنید

    • مهندس میرزایی

      سلام
      بعضی سطوح لحیم قلع رو نمی پذیرند. این عدم پذیرش در برخی سطوح بخاطر جنس سطح و در برخی دیگر بخاطر صیقلی بودن سطح است. در سطوحی که کلا قابلیت پذیرش لحیم قلع رو ندارند کاری نمیشه کرد اما در موردی که شما اعلام کردید احتمالا با سمباده زدن سطح و استفاده از مقداری روغن لحیم یا فلاکس میتوانید لحیم کاری رو انجام بدید

      موفق باشید

  20. سلام. من دانشجوی مهندسی موادام و وقتی برد رو لحیم کاری کردم لحیم شد اما وقتی ورق مسی رو لحیم میکنم لحیم نمیشه. به هردو هم روغن لحیم زدم و تمیز کاری کردم شما اطلاعاتی ندارین؟

  21. سلام , اطلاعات شما بسیار کاربردی بود . از شما بخاطر این اطلاعات جامع و کامل سپاسگزارم .

  22. سلام خسته نباشید یه سوال داشتم آیا وقتی یه قسمتی از برد میسوزه امکان داره ک دستگاه یا مدار کار نکنه ؟ ممنون میشم راهنمایی کنید . مرسی

  23. یک نکته در رابطه با لحیم زدایی قلع کش یا همون مکنده در دونوع معمولی و برقی است که البته مدل برقی یکم جاگیر تر است ولی راحتر چون نیازی نیست با یک دست هویه و با دست دیگه قلع کش رو بگیریم حالا می ریم سر اصل مطلب اگی قراره ما لحیم پایه قطعاتی مثل مقاومت و ترانزستور کلا هر چیزی به غیر از IC رو بر داریم بهتره از قلع کش استفاده کنیم چون فیتیله لحیم صرف نمی کنه و مس های با فته شده به هم سریع پر می شن و اگی قراراه پایه های IC رو جدا کنیم فتیله لحیم بهترین گزینه هست البته یک نکته در رابطه با جدا شدن مس از روی فیبر باید بگم اینه که در موقع ساخت مدار با فیبر از ایجاد زاویه های تیز داخلی و خارجی خود داری کنید چون موقع لحیم کاری کلا مس کنده می شه

  24. سلام.میشه آموزش تصویری لحیم کاری به زبان فارسی رو برای مبتدیان قرار بدید؟

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

برو بالا